Een wild meisje

Ik zou u wel wat boeken willen aanbevelen, maar er is een probleem: de afgelopen maanden had ik een readers block.

Huh?

Ja, een readers block. Ik slaagde er niet meer in om te lezen. Nee, niet door tijdsgebrek of omdat ik een bijzonder saai exemplaar ter hand had genomen. De oorzaak was een boek: ‘Zelfportret van een wild meisje’, van Marguerite Duras.

De boeken van Marguerite Duras hebben voor mij een bijzondere betekenis. De allereerste keer dat ik volledig van mijn sokken geblazen werd door een roman – Ken je dat gevoel? De laatste bladzijde omslaan en nog een hele tijd moeten bekomen? – was toen ik op mijn vijftiende haar ‘Le Square’ verorberd had. Dat boek gaat over twee mensen, een handelsreiziger op doortocht en een jonge Au Pair, die geheel toevallig naast elkaar komen te zitten op een bankje op een plein. Ze knopen een gesprek aan. Wat begint met wat small talk eindigt met een volledig tot op het bot bloot praten van de ziel, waarbij ze hun meest intieme wensen en verlangens aan elkaar vertellen. Het hele boek bestaat alleen maar uit het steeds dieper gravende gesprek tussen hen beide. Je weet eigenlijk nooit of je nu getuige bent van een ontluikende liefde, dan wel van gewoon twee mensen die op een of andere manier een connectie maken. Iets dat iets betekent.

Sindsdien is dat hoe ik het lezen van een boek zie. Je gaat als lezer naast de auteur op een bankje zitten en geraakt in gesprek. Soms klikt het niet en sta je al snel weer op. Soms is het aangenaam, maar louter verstrooiing. En soms, heel af en toe maar, heeft het gesprek een ernstige impact op je leven of op de manier waarop je naar de dingen kijkt.

‘Zelfportret van een wild meisje’ is geen roman. Het is een transcriptie van vier schriftjes die Duras, die in 1996 op 82 jarige leeftijd overleed, in een kast in haar huis in Neauphle-le-Chateau bewaarde, samen in een envelop. Een roze gemarmerde schrift, een beige schrift, een met het opschrift ‘Presses du XXe siècle’ en een ‘cahier 100 pages’. Ze bevatten autobiografische verhalen, ontwerpen en probeersels, en ook eerste versies en flarden van wat pas veel later, tot in de jaren tachtig toe, haar bekendste werken zouden worden. Ze maakte deze schriftjes ergens in de jaren tussen 1943 en 1949.

De reden van mijn readers block nu. Het zijn er twee. Voor de eerste moet je alleen maar naar de jaartallen kijken. Do the math. Ze schreef deze schriftjes toen ze eind de twintig, begin de dertig was. Sommige fragmenten zouden pas veertig jaar later hun weg vinden naar een afgewerkte, gepubliceerde roman. Niet bepaald bemoedigend voor wie zelf aan een boek werkt. Maar vooral: wat ik al heb gelezen is… zo ongelooflijk goed. Dit zijn geen kladjes. Dit is gewoon meteen, vanaf de eerste pennentrek, er boenk op. Of het nu gaat over een meisje dat elke dag met een stok geslagen wordt door haar moeder, een jonge vrouw die tijdens de oorlog collaborateurs laat martelen of een moeder die uit armoede haar baby wil weggeven, de precisie waarmee ze blijkbaar al vanaf het prille begin schrijft, is haarscherp en zonder genade. Er is voor een schrijver weinig dat meer intimideert dan het lezen van dit boek.

De tweede reden is minder begeesterend: Ik heb twee jaar moeten zoeken vooraleer ik een exemplaar van de Nederlandse vertaling heb kunnen bemachtigen. Oké, niet dat ik elke dag het web heb afgespeurd of zo, maar toch, twee jaar. En de vertaling is amper zeven jaar oud. Elke keer als ik in een nieuwe boekenwinkel binnenkom, kijk ik even of er een boek van Duras in de rekken staat. Meestal staat er niks. Zelden of nooit staat er een Nederlandse vertaling. Dat is zo triest dat je er prompt het lezen van zou gaan opgeven.

Het gaat er niet om dat de vertaling van De Da Vinci Code er wel nog altijd staat, het gaat er niet om dat de vierendertig episodes van Vijftig Tinten Mediocriteit er allemààl staan. Het is ook niet zo dat je die vertaling écht nodig hebt als je de originele versies nog betrekkelijk makkelijk kan bemachtigen. Maar waar het wel om gaat: we mogen de vijftienjarigen in ons taalgebied dit soort ijzersterke, recht uit het hart schrijvende vrouwen gewoonweg niet ontzeggen.

Daarom bij deze dus mijn bescheiden ode aan een wild meisje. Ik sluit af met een citaat uit Le Square, in een laatste poging u warm te maken voor het oeuvre van Marguerite Duras. Zodat u er meer naar gaat vragen in de boekenwinkel en ze daar terug haar plaats kan opeisen. Voor de gelegenheid heb ik het citaat dan maar zelf vertaald. Ik vond namelijk nergens de Nederlandse versie.

“Als het leven niet gelukkig is, dan wil ik dat zelf leren, begrijpt u? Voor eigen rekening en tot het uiterste, en zo volledig mogelijk als maar kan. En daarna, wel, dan zal ik sterven aan wat ik wilde en zullen ze om me wenen. Ik vraag dus niets meer of minder, kortom, dan het gemeenschappelijke lot van ons allemaal.“

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s